Co się wydarzyło 3 maja? Świętujemy to do dziś

Co się wydarzyło 3 maja? Świętujemy to do dziś Źródło: wikimedia.org/Adrian Grycuk

3 maja - Konstytucja polska, która była pierwszą w Europie i drugą na świecie. Co konkretnie wydarzyło się trzeciego dnia maja 1791 roku? To ważny dzień w historii Polski, dlatego uroczystości na jej cześć obchodzimy co roku. Gdzie szukać oryginalnego testu Konstytucji? To spuścizna naszych przodków, nie tylko dzień wolny od pracy, nie powinniśmy o tym zapominać.

3 maja - Konstytucja. Co się wtedy wydarzyło? Jak wyglądają obchody tego święta  

3 maja - Konstytucja, a właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja została uchwalona w 1791 roku przez Sejm Czteroletni. Jej autorami byli król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki i Hugo Kołłątaj jako "ostatnia wola i testament gasnącej Ojczyzny".

Termin 3 maja nie był przypadkowy, z powodu bliskości świąt Wielkanocy i urlopów z nimi związanych, wielu posłów, przeciwników zmian, nie zdążyło jeszcze przyjechać na obrady Sejmu, więc w okrojonym składzie po siedmiogodzinnych obradach można było zatwierdzić tekst konstytucji. 

Konstytucja 3 maja przetrwała czternaście miesięcy, była ona nie na rękę warstwie magnackiej i szlachcie zagrodowej, a także przekupionym posłom, którzy stracili szansę zgłaszania liberum veto przy niepasujących im ustawach. 27 kwietnia 1792 roku w Petersburgu zawiązała się Konfederacja Targowicka przeciwko królowi, co poskutkowało drugim rozbiorem Polski w 1793 roku.

Była to druga po amerykańskiej konstytucja na świecie i pierwsza w Europie. Świętowanie 3 maja było zakazane podczas rozbiorów, po odzyskaniu niepodległości po I wojnie światowej obchody zostały wznowione, jednak podczas II wojny i późniejszej okupacji znowu zdelegalizowane. W 1981 roku władza ludowa pozwoliła na obchody trzeciomajowe, a od 1989 święto stało się narodowym. Od 2007 roku jest ono również obchodzone na Litwie.

Informacje i ciekawostki o Konstytucji 3 maja. Tekst

Najważniejszymi zmianami, które wprowadzała Konstytucja 3 maja, było wprowadzenie trójpodziału władzy, podzielonej na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Ograniczała ona również przywileje tak zwanej gołoty, czyli szlachty zagrodowej. Potwierdzała również przywileje mieszczańskie, czyli prawo do bezpieczeństwa osobistego, posiadanie majątków ziemskich, prawo nabywania szlachectwa oraz zajmowania stanowisk oficerskich i tych w administracji publicznej. Znosiła liberum veto, konfederacje, sejm skonfederowany i ograniczała prawa sejmików ziemskich. 

Na jej mocy została powołana Rzeczpospolita Polska w miejsce Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wolna elekcja została zniesiona, a na jej miejsce ustanowiono monarchię dziedziczną, która oddać miała tron polski niemieckiej dynastii Wettynów. Katolicyzm został uznany za religię panującą, jednak jednocześnie zapewniono swobodę wyznań. Obrady nad ustanowieniem Konstytucji są przedstawione na słynnym obrazie Jana Matejki. 

Rękopisy Konstytucji 3 maja są przechowywane w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie.

Wiersze o konstytucji 3 maja

Motyw uchwalenia Konstytucji 3 maja jest obecny w wielu publikacjach polskiej literatury. Adam Mickiewicz w Panu Tadeuszu napisał "Wiwat Sejm, wiwat Naród, wiwat wszystkie Stany!". Na jej cześć powstawały również utwory muzyczne i wiersze patriotyczne. Jednym z nich jest Hymn do miłości ojczyzny Ignacego Krasickiego:

Święta miłości kochanej ojczyzny,
Czują cię tylko umysły poczciwe.
Dla ciebie zjadłe, smakują trucizny,
Dla ciebie więzy, pęta niezelżywe!

Kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny.
Gnieździsz w umyśle rozkosze prawdziwe.
Byle cię można wspomóc, byle wspierać
Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać!

  1. Gdzie w Polsce można pojechać na długi weekend? Najlepsze pomysły
  2. Jaka pogoda czeka nas w długi weekend? Warto wyjechać
  3. Gdzie na weekend poza miastem? Spędź miło czas z najbliższymi
  4. Spędzacie aktywnie wolny czas? Proponujemy najlepsze aktywności na świeżym powietrzu!
  5. Jakie święto jest 3 maja? To nie tylko uroczystość państwowa
Następny artykuł