Jakie były przyczyny i skutki Przewrotu Majowego?

Jakie były przyczyny i skutki Przewrotu Majowego? Źródło: Wikimedia Commons/Autor nieznany

Przewrót Majowy - przyczyny i skutki zamachu z 1926 roku. Jakie były jego konsekwencje dla Polski? Trudna sytuacja gospodarcza, rosnące bezrobocie to tylko niektóre z czynników, która skłoniły Józefa Piłsudskiego do przeprowadzenia puczu. Niektórzy historycy twierdzą, że jego powodów należy szukać już w wydarzeniach z 1919 roku.

Przewrót Majowy - przyczyny

Przewrót Majowy - przyczyny zamachu stanu, który został przeprowadzony w dniach między 12 a 15 maja 1926 roku przez marszałka Józefa Piłsudskiego. Jego głównym powodem była stale pogarszająca się sytuacja gospodarcza i polityczna w Polsce. Za bezpośrednią przyczynę podaje się serię kryzysów gabinetowych, które rozpoczęły się w 1925 roku. 

 - Zapluty, potworny karzeł na krzywych nóżkach, wypluwający swoją brudną duszę, opluwający mnie zewsząd, nieszczędzący niczego, co szczędzić trzeba – rodziny, stosunków, bliskich mi ludzi, śledzący moje kroki, robiący małpie grymasy, przekształcający każdą myśl odwrotnie – ten potworny karzeł pełzał za mną, jak nieodłączny druh, ubrany w chorągiewki różnych typów i kolorów – to obcego, to swego państwa, krzyczący frazesy, wykrzywiający potworną gębę, wymyślający jakieś niesłychane historie, ten karzeł był moim nieodstępnym druhem, nieodstępnym towarzyszem doli i niedoli, szczęścia i nieszczęścia, zwycięstwa i klęsk - to część przemówienia Piłsudskiego, które wygłosił w hotelu Bristol w lipcu 1923 roku, kiedy to zrzekł się wszystkich pełnionych przez siebie funkcji państwowych.

Co doprowadziło do tak drastycznego kroku, jaki podjął marszałek, by zdobyć władzę? Oto najważniejsze czynniki:

  • sytuacja gospodarcza, która miała poprawić się i zażegnać powojenny kryzys. Rządy Władysława Grabskiego zatrzymały hiperinflację, jednak nie na długo. Wojna celna z Niemcami i utrudniony eksport zdecydowanie nie wpływały pozytywnie na gospodarkę II Rzeczpospolitej. Gwałtownie wzrastało bezrobocie, spadała produkcja przemysłowa, nasiliła się hiperinflacja i zaczęły się strajki robotników,
  • kryzys polityczny: walki polityczne i ciągłe zmiany w gabinetach, przez osiem lat władze pełniło aż trzynaście rządów, upadek drugiego rządu Władysława Grabskiego w 1925 roku
  • krytyka konstytucji marcowej przez Piłsudskiego,
  • napięta sytuacja polityczna i nieudolna polityka zagraniczna. Podpisanie układu w Rapallo, który pośrednio zagrażał Polsce oraz w Locarno, zagrażający już w sposób bezpośredni. W nim Niemcy gwarantowały nienaruszalność jedynie zachodniej granicy, kwestia granicy wschodniej zostawała jako sprawa otwarta.

Przewrót Majowy i rządy sanacji

Pucz majowy rozpoczął się wraz ze spotkaniem marszałka Piłsudskiego z ówczesnym prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego, które prawdopodobnie miało skończyć się dobrowolnym przekazaniem władzy z ręce marszałka. W związku z tym zwolennicy jednej i drugiej strony zaczęli walki, pierwsze strzały padły 12 maja koło godziny 19:00. 

Piłsudczycy przejęli most Kierbedzia, plac Zamkowy, Krakowskie Przedmieście i plac Saski z siedzibą Prezydium Rady Ministrów i gmachem Sztabu Generalnego. Wieści o walce rozniosły się po całej Polski, w czasie konfliktu zginęło około 400 osób, a około tysiąca zostało rannych.

 - Taka była cena, jaką społeczeństwo zapłaciło za pragnienie Piłsudskiego, by przywrócić dyscyplinę w państwie, wzmocnić władzę centralną i pokierować losami Polski - zauważa historyk Wojciech Roszkowski.

Zamach stanu zakończył się zwycięstwem oddziałów dowodzonych przez Józefa Piłsudskiego i przejęciem władzy przez obóz sanacji, który prowadził autorytarne rządy przez trzynaście lat.

Przewrót Majowy i jego skutki. Ocena historyków - za czy przeciw?

Przewrót skutkował zmianą systemu politycznego. Z demokratycznego państwa Rzeczpospolita stała się krajem autorytarnym. Na stanowisko prezydenta został wyznaczony Ignacy Mościcki. W 1935 roku została wprowadzona konstytucja kwietniowa, którą prezydent podpisał nielegalnie, która miała na celu ograniczanie uprawnień obywateli i rozszerzanie kompetencji organów państwowych.

- Rok po przewrocie majowym, Polska jest stabilnym krajem, który wzmocnił swoją pozycję na arenie międzynarodowej, swoją pozycję wewnętrzną, a w którym jednocześnie zachowane zostały podstawowe wolności demokratyczne – dalej funkcjonowały partie polityczne, parlament, sejm, wolna słowa, prasa - zaznacza profesor Grzegorz Nowik.

  1. Jakie sklepy będą otwarte 3 maja? W tym dniu wszyscy mają wolne
  2. Gdzie w Polsce można pojechać na długi weekend? Najlepsze pomysły
  3. Państwowe obchody Dnia Flagi państwowej. Czy mamy wtedy wolne?
  4. Kiedy jest rocznica zakończenia II wojny światowej? Trwa spór o datę
  5. Dzień Unii Europejskiej w szkole i przedszkolu - scenariusze i przykłady zabaw
Następny artykuł