UDOSTĘPNIJ

Klin podatkowy to różnica pomiędzy całościowym kosztem zatrudnienia pracownika przez pracodawcę, a pensją netto, czyli kwotą, którą dany pracownik otrzymuje „na rękę”. Tę zależność można zobrazować wzorem: klin=(Kt-Wn)/Kt, gdzie Kt oznacza całkowity koszt pracy ponoszony przez pracodawcę, a Wn to wynagrodzenie netto pracownika[1]. Obciążenia, które wchodzą w skład klina podatkowego to zarówno podatek dochodowy (lub inne podatki płacowe), a także wszelkiego rodzaju składki na ubezpieczenia społeczne zwane powszechnie parapodatkami[2]. Wysokość klina podatkowego istnieje w ścisłej korelacji z wydatkami państwa na świadczenia socjalne, ponieważ obciążenia fiskalne pracy w postaci składek społecznych służą finansowaniu transferów socjalnych państwa. Duże wydatki socjalne implikują wysoki klin podatkowy, co szczególnie widać na przykładzie państw, które określane są mianem opiekuńczych[3]. Według danych OECD na rok 2014 klin podatkowy w Belgii wynosił ok. 55%, we Francji blisko 50%, a w Szwecji ok. 45%[4]. W Polsce, na obecną chwilę, wysokość klina podatkowego szacuje się na ok. 40%, przy czym wskaźnik ten może być niższy, ze względu na różnego rodzaju ulgi podatkowe, lub też wyższy w zależności od zakwalifikowania dochodu do wyższego progu podatkowego. Poniżej przedstawiam obciążenia fiskalne płacone przez pracownika i pracodawcę w Polsce przy minimalnym wynagrodzeniu brutto ustalonym na 2015 rok tj. 1750 zł.

Warto podkreślić, że podatek dochodowy od osób fizycznych, to raptem ok. 10% całej kwoty klina podatkowego; pozostała jego część to składki na ubezpieczenia społeczne.

Wysokie opodatkowanie dochodów z pracy wywołuje negatywne skutki w strukturze zatrudnienia. Nadmierny klin podatkowy eliminuje z rynku osoby o niskich kwalifikacjach zawodowych, osoby starsze i młodzież. Pracodawca zaczyna ponosić koszta niewspółmierne do zysków, jakie uzyskuje z pracy tych osób, dlatego zmuszony jest dokonać redukcji miejsc pracy. Obserwujemy również spadek podaży pracy, bowiem dla części pracowników praca legalna przestaje się opłacać. Tym samym klin podatkowy przyczynia się do zwiększenia bezrobocia i rozrostu szarej strefy. Automatycznie determinuje to większe wydatki socjalne państwa (zasiłki dla bezrobotnych), a w konsekwencji musi doprowadzić do kolejnego wzrostu obciążeń od dochodu z pracy. Jak pisze profesor Jan Winiecki: „w Polsce głównym czynnikiem wzrostu szarego sektora jest wysoki poziom podatków od wynagrodzeń i towarzyszące mu płatności (Fundusz Pracy itp.), stanowiące rocznie niemal 50% płacy brutto. Zatrudnienie na szaro (…) jest reakcją na wysokie koszty, nadmiernie i w gruncie rzeczy nierozsądnie hojnego, systemu ubezpieczeń społecznych.[5]

Mechanizm funkcjonowania klina podatkowego przedstawia poniższy wykres.

Wykres nr 3. Źródło: http://cogito.galicea.org/pages/view/1131/indywidualizacja-i-decentralizacja-2-likwidacja-opodatkowania-pracy
Wykres nr 3. Źródło: http://cogito.galicea.org/pages/view/1131/indywidualizacja-i-decentralizacja-2-likwidacja-opodatkowania-pracy

Punkt R obrazuje równowagę pomiędzy popytem na pracę i podażą pracy, kiedy brak jest ingerencji podatkowej w płace podatnika. Koszt pracodawcy i wynagrodzenie pracownika są na tym etapie równe (K=W). Tym samym zatrudnienie (punkt Z1) kształtuje się na wysokim poziomie. Nałożenie podatku lub innego obciążenia fiskalnego bezpośrednio na dochód podatnika powoduje redukcję poziomu zatrudnienia (przesunięcie z punkt Z1 do Z2), jak również zmniejszenie wynagrodzenia pracownika (W) i zwiększenie kosztów pracodawcy (K)[6].

[1] Za: A. Drabek, Nielegalne zatrudnienie w prawie polskim, Warszawa 2012, s. 90.

[2] K. Oplustil, Instytucje gospodarki rynkowej, red. M. Smaga, T. Włudyka, Warszawa 2012, s. 290.

[3] K. Oplustil, op. cit., red. M. Smaga, T. Włudyka, Warszawa 2012, s. 290.

[4] Źródło: http://www.oecd.org/ctp/tax-policy/taxing-wages-tax-burden-trends-latest-year.htm

[5] Za: T. Cukiernik, op. cit., s. 84

[6] K. Polarczyk, Klin podatkowy, a bezrobocie, Infos nr 17, Warszawa 2007, s. 1. Źródło: http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/EF0B7B7611593A2FC12572F800391C99/$file/infos_017.pdf

Zobacz również