UDOSTĘPNIJ

Przygotowałem małe kompendium wiedzy o systemie emerytalnym w pytaniach i odpowiedziach (lub mitach i półprawdach oraz sprostowaniach). Uwaga: tekst będzie aktualizowany jeśli pojawią się dodatkowe pytania (można je zadawać zarówno pod tekstem jak i na Facebooku). Tekst ma pomóc poprawić wiedzę dyskutujących o systemie, bo zwłaszcza po stronie wolnorynkowej są bardzo duże braki.

1. Skąd ZUS weźmie pieniądze na zapłatę emerytur? Ciągle brakuje im pieniędzy na emerytury i renty, więc muszą zbankrutować jak każdy.

Źródeł finansowania emerytur i rent jest kilka. Pierwsze to przychody ze składek społecznych płaconych przez pracowników i przedsiębiorców. Pokrywają one ok. 65% świadczeń (źródło). Drugim jest dotacja z budżetu państwa, która w 2013 r. wyniosła 37 mld złotych. Kolejnymi są uszczuplenie Funduszu Rezerwy Demograficznej (2,5 mld zł), pochodne od należności z tytułu składek (12,56 mld zł).
System jest w okresie przejściowym między systemem zdefiniowanego świadczenia na system zdefniowanej składki. Oba mają zalety i wady, ale o tym później. Wydolność systemu (tj. jaką część emerytur i rent pokrywają składki) będzie według prognoz ZUS wzrastać po 2030 r. by osiągnąć 66-94% w 2060 roku. Rządzący jednak postarają się zwiększyć wydolność systemu, na przykład przez oskładkowanie umów cywilnoprawnych czy walkę z zatrudnianiem na czarno.

2. Czym się różni system zdefiniowanego świadczenia od systemu zdefiniowanej składki i który jest lepszy?

W systemie zdefiniowanego świadczenia ubezpieczony wie z góry jaką emeryturę dostanie. Jest to określony procent pensji z ostatniego roku pracy/z najlepszych lat pracy, okresów składkowych oraz wysokości przeciętnej płacy. Jest on najlepszy dla emeryta, ale najkosztowniejszy dla systemu.
W systemie zdefiniowanej składki wysokość emerytury zależy od uzbieranego kapitału oraz dalszej przewidywanej długości życia. W tym systemie opłaca się pracować jak najdłużej: kapitał powiększa się, a ilość miesięcy podziału pieniędzy zmniejsza. Dlatego właśnie pracowanie dwa lata dłużej może podnieść emeryturę nawet o 10-15%. Ten system ma podstawową wadę: emerytury są bardzo niskie, wręcz symboliczne. ZUS podaje, że emerytura w nowym systemie będzie mieć stopę zastąpienia ok. 20-30% ostatniej pensji (w starym systemie było to ok. 60%, dziś jest ok. 50% ? wynika to z faktu, że część emerytów jest już w nowym, mniej korzystnym systemie). Zaletą jest niskie obciążenie finansów publicznych, co pozwala z optymizmem myśleć o wypłacalności systemu.
Zalety obu systemów łączy system mieszany. Zapewnia on przyzwoitą stopę zastąpienia przy umiarkowanym obciążeniu finansów publicznych. W polskim wydaniu konieczne byłoby znalezienie dodatkowych pieniędzy, np. z dywidend państwowych przedsiębiorstw, które jednak najpierw trzeba zbudować.

3. Jaka jest różnica między systemem kapitałowym a redystrybutywnym?

W systemie kapitałowym każdy odkłada pieniądze na swoją emeryturę. To oznacza, że pieniądze są zamrożone przez kilkadziesiąt lat i wydawane dopiero gdy pracownik przechodzi na emeryturę. Oznacza to, że składki emerytalne są przez ten czas inwestowane, niestety z różnym skutkiem. Wadą jest to, że dodatkowe pieniądze na giełdzie pompują bańki dewastujące gospodarkę w czasie załamania (oraz, oczywiście, tracą sporą część oszczędności emerytalnych).
System redystrybutywny to system solidarnościowy oparty na umowie pokoleniowej. Pracujący finansują emerytury obecnych emerytów, a sami dostaną emerytury finansowane przez swoje dzieci. Zaletą jest efektywność wydawania środków (nie są przeznaczane na spekulacje giełdowe), wadą zależność od liczby przyszłych pracujących. Taki system może się załamać jeśli jest za mało pracujących.

4. Czym jest dalsza przewidywana długość życia i dlaczego jest taka ważna?

Dalsza przewidywana długość życia (dalej: DPDŻ) mówi nam ile przeciętnie człowiek przeżyje będąc w wieku 0, 30 czy 65 lat. Nie wolno jej mylić ze średnią długością życia. Taka DPDŻ dla 65-latków wyklucza ludzi, którzy umarli w dzieciństwie, młodości czy na zawał serca przed dożyciem wieku emerytalnego. Jest to logiczne: jeśli ktoś dożył wieku emerytalnego to znaczy, że statystycznie będzie żył kilkanaście lat.
GUS podaje, że dla 65-latka (podane łącznie dla kobiet i mężczyzn) wynosi 206-213 miesięcy, co daje 17-17,8 lat życia. Dlatego błędem jest myślenie ?mężczyzna żyje średnio 71 lat, więc pobiera emeryturę tylko przez 6 lat?.

5. ZUS jest molochem przeżerającym składki pracowników, powinno się go zaorać, a system zastąpić prostym automatem.

Nie jest to możliwe. Ludzie wypracowali swoje świadczenia i wszelkie uproszczenia zmierzające do zmniejszenia emerytur byłyby zamachem na prawa nabyte. Poza tym ZUS wydaje na siebie ok. 2,5% zarządzanych pieniędzy, co stawia go w czołówce instytucji najlepiej zarządzających powierzonymi środkami. Trudno też zarzucić rozrzutność tej instytucji. Przysłowiowe pałace i limuzyny są w rzeczywistości jedynie wygodnymi siedzibami, które nie szpecą okolicy i samochodami klasy średniej. Polecam obejrzeć siedziby ubezpieczycieli takich jak Aviva czy AXA, a potem powtórzyć tekst o rozrzutności Zakładu.

6. Dlaczego w ZUS nie można dziedziczyć składek? To jawne okradanie z mojej własności.

W ZUS można dziedziczyć część składki (z subkonta ZUS, na które była przekazywana część składki wcześniej należąca do OFE ? różnica po zmniejszeniu z 7,3% do 2,3% wymiaru) na takich samych zasadach jak w OFE. Dziedziczenie jest bardzo wybiórcze, bo dotyczy tylko ludzi, którzy nie dożyli emerytury ? jeśli ktoś pobrał choć jedną to zgromadzone składki przepadają.
Dlaczego dziedziczenie składek jest złe? Ponieważ zmniejsza emerytury. Trzeba zarezerwować część pieniędzy na wypłatę składek zamiast podnieść wszystkim świadczenia. Poza tym dziedziczenie składek w systemie postulowanym przez wolnorynkowców oznaczałoby, że ludzie przeżywający dłużej niż wskazują tabele długości życia (i tym samym ?przejedli? swoje składki) zostaną bez środków do życia. Emerytura jest świadczeniem dla niezdolnych do pracy. Trudno sobie wyobrazić by 80-latek powrócił na rynek pracy, prawda?

7. Dlaczego rząd okradł obywateli nacjonalizując składki z OFE? Dlaczego Trybunał Konstytucyjny na to pozwolił? Konstytucja nie pozwala na takie działania.

Nie można znacjonalizować czegoś co należy do państwa.

Sąd Najwyższy podaje co następuje: ?Składka odprowadzana do otwartego funduszu emerytalnego jest częścią tej właśnie składki, a zatem wprowadzenie obowiązku jej odprowadzania należałoby postrzegać nie przez pryzmat prawa własności, ale nakazu ochrony innych niż własność praw majątkowych, podobnie jak w przypadku prawa do emerytury, której prawo własności nie obejmuje (art. 64. ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Wyraźne oddzielenie w art. 64 Konstytucji RP prawa do własności od innych niż własność praw majątkowych nakazuje odrębne rozpatrywanie problematyki ochrony tych praw?. W skrócie: sprawa pieniędzy zgromadzonych w OFE jest kontrowersyjna, ale raczej nie są one naszą własnością. Nie możemy ich wypłacić, nie możemy nimi zarządzać ani nakazać OFE inwestowanie w wybrane przez nas instrumenty. To część systemu emerytalnego.

8. Płacę na ZUS ponad 1000 złotych i dostanę tylko kilkaset złotych emerytury. To okradanie obywateli.

Zapewne chodzi o wysokość zryczałtowanych składek dla przedsiębiorców. Tzw. ?składka ZUS? to w rzeczywistości 4 składki: emerytalna (19,52% podstawy wymiaru), rentowa (8% podstawy), chorobowa (2,45% podstawy) i wypadkowa (od 0,67% do 3,86% podstawy, zależy od wykonywano zawodu). Do tego dochodzi składka na Fundusz Pracy (2,45% podstawy) i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (0,1% podstawy). Łatwo zauważyć, że przedsiębiorca płaci na swoją emeryturę 438,73 zł, co daje zawrotną kwotę 100 ? miesięcznie. Pracownik etatowy zatrudniony za minimalną krajową płaci jeszcze mniej: 327,94 zł. Trudno za to oczekiwać cudów.
Poza tym w tym tysiącu jest składka na ubezpieczenie zdrowotne i na ubezpieczenie chorobowe (dobrowolna). Jest to populizm bardzo niskich lotów.
W rzeczywistości przedsiębiorcy płacą składki społeczne jak etatowiec zarabiający ok. 1600 zł netto (zdrowotna jest płacona od wyższe podstawy, obecnie około 3 tys. złotych brutto). Moim zdaniem jeżeli przedsiębiorca zarabia mniej to powinien zamknąć mało dochodowy biznes, a jeżeli więcej to nie ma powodów by narzekać.
WAŻNE: składki społeczne wynoszą raptem 662 zł (717 zł z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym). Jeżeli pracuje na etacie i zarabia przynajmniej minimalną krajową to nie musi ich płacić (zdrowotna jednak musi być zapłacona drugi raz). To nie jest ?ponad tysiąc złotych? jak głoszą wolnorynkowi populiści. Rzetelność jest cnotą. Składki na Fundusz Pracy i zdrowotna nie są rozporządzane przez Zakład. Państwowy ubezpieczyciel pobiera te składki i przekazuje do odpowiednich instytucji, a służy to obniżeniu kosztów biurokracji.

9. System oparty na wpłatach bieżących ubezpieczonych musi zbankrutować, bo rodzi się mniej dzieci.

W systemie zdefiniowanej składki nie ma takiego problemu. Poza tym system Pay As You Go jest bardzo stabilny i wypłaca emerytury nawet w czasie załamań gospodarczych czy klęsk żywiołowych. Trudno doprowadzić do niewypłacalności takiego systemu ? musiałby zbankrutować cały kraj, a Polska ma bardzo umiarkowany dług publiczny.

 

Edytowano 13.08.2014 – Punkt 8 uległ zmianie

UDOSTĘPNIJ
Poprzedni artykułRuchy miejskie? Tak, ale nie w ciemno
Następny artykułRoman Dmowski – wyzwoliciel Polski
Piotr Kosiński
Pepeesowski socjalista. Inteligent pracujący. Kopalnia statystyk i analiz, choć te ostatnie są doceniane tylko przez lewą stronę. Bezlitosny pogromca zaniżających poziom wypowiedzi z prawa i lewa. Krytykował SLD zanim to było modne.

19 KOMENTARZY

  1. Kłamstwo numer 1 – składka zdrowotna jest dobrowolna
    Kłamstwo numer 2 – "System jest w okresie przejściowym między systemem zdefiniowanego świadczenia na system zdefniowanej składki" – to jest tylko fasada, w rzeczywistości nic nie jest zmienione bo oznaczało by to, że coraz większy procent naszych oszczędności powinien być przekazywany na konta indywidualne a co za tym idzie ZUS musiałby akumulować nasz kapitał. Tak jednak nie jest – ZUS nadal mówi tylko że jest pośrednikiem w przekazywaniu pieniędzy pochodzących od pracujących emerytom. Reforma ZUS przeprowadzana od 1999r miała powodować przechodzenie, o którym piszecie. Niedobory konieczne do wypłacania emerytur miano brać z prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, które należały do ogółu społeczeństwa i w okresie socjalizmu finansowane były przez całe społeczeństwo polskie. Tymczasem prywatyzacja wrzucała kasę do kieszeni polityków a nie ubezpieczeń społecznych.

  2. Kłamstwo numer 1 – składka zdrowotna jest dobrowolna
    Kłamstwo numer 2 – "System jest w okresie przejściowym między systemem zdefiniowanego świadczenia na system zdefniowanej składki" – to jest tylko fasada, w rzeczywistości nic nie jest zmienione bo oznaczało by to, że coraz większy procent naszych oszczędności powinien być przekazywany na konta indywidualne a co za tym idzie ZUS musiałby akumulować nasz kapitał. Tak jednak nie jest – ZUS nadal mówi tylko że jest pośrednikiem w przekazywaniu pieniędzy pochodzących od pracujących emerytom. Reforma ZUS przeprowadzana od 1999r miała powodować przechodzenie, o którym piszecie. Niedobory konieczne do wypłacania emerytur miano brać z prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, które należały do ogółu społeczeństwa i w okresie socjalizmu finansowane były przez całe społeczeństwo polskie. Tymczasem prywatyzacja wrzucała kasę do kieszeni polityków a nie ubezpieczeń społecznych.

  3. ?Kłamstwo numer 1 – składka zdrowotna jest dobrowolna?
    http://www.zus.pl/seminariaprognozy/default.asp?p=1&id=35
    http://www.nfz.gov.pl/new/index.php?katnr=2&dzialnr=1&artnr=1443
    >W myśl art. 68 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba ubiegająca się o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym
    >dobrowolny ubezpieczeniem zdrowotnym

    ?to jest tylko fasada, w rzeczywistości nic nie jest zmienione?
    Kolejny kuc, który nie rozumie systemu.

    ?oznaczało by to, że coraz większy procent naszych oszczędności powinien być przekazywany na konta indywidualne?
    Wszystkie składki od 1999 r. są księgowane na osobistych kontach. Ty mylisz system zdefiniowanej składki/świadczenia z systemem Pay As You Go/kapitałowym.

    ?Niedobory konieczne do wypłacania emerytur miano brać z prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych?
    Ubytek w kasie FUS pojawił się w połowie lat 90-tych, kiedy spora część państwowego majątku była już wyprzedana.

    Jak widzisz nie masz zielonego pojęcia o czym piszesz. /kociarz/

  4. Lewica Mhm. To spróbuj nie płacić składki zdrowotnej :D Albo zatrudnij się i prowadź 10 firm – od każdej działalności będziesz odprowadzać 1 składkę zdrowotną czyli na dziś 270 zł a od zatrudnienia tyle za ciebie zapłacą ile wyjdzie z wysokości wynagrodzenia.
    W połowie lat 90 i później było jeszcze całe mnóstwo majątku, tylko nikt nic w sprawie porządnej prywatyzacji nie robił.
    I powiem ci, Lewizno, że doskonale wiem o czym piszę :D
    NIE SZERZ DEFETYZMU!!!

  5. Bruno von Troba ?To spróbuj nie płacić składki zdrowotnej?
    Mogę. Choć jest to pozbawione sensu. Składka dla pracownika jest obowiązkowa, dla przedsiębiorcy nie. Pojmujesz to? /kociarz/

  6. Lewica Niestety jest to NIEPRAWDĄ. Powiem więcej. O ile przedsiębiorca przebywając na zwolnieniu lekarskim jest zwolniony z płacenia składki emerytalnej, to nie jest zwolniony z płacenia składki zdrowotnej. Emeryt prowadzący swoją firmę nie płaci składki emerytalnej, ale zdrowotną MUSI.

  7. Autor nigdy nie prowadził działalności gospodarczej, ponieważ wypisuje bzdury o dobrowolnym ubezpieczeniu zdrowotnym, które jest obligatoryjne, tak jak obligatoryjna jest zaliczka na podatek dochodowy (PIT).

    Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą musi płacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne (NFZ). Jeśli przedsiębiorca jednocześnie jest zatrudniony na umowę o pracę lub umowę zlecenie to składkę na ubezpieczenie zdrowotne zapłaci i z tytułu prowadzonej działalności i z tytułu zatrudnienia.

    Dobrowolne jest wyłącznie ubezpieczenie chorobowe, ale tylko w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób zatrudnionych na umowę zlecenie. Pracownicy, czyli osoby zatrudnione na umowę o pracę podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu.

    Kiedy osoba prowadząca działalność gospodarczą nie musi płacić składek na ubezpieczenie społeczne (ZUS), tzn. obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe? Wtedy gdy jest już ubezpieczona z innego tytułu, tzn. jest zatrudniona na umowę o pracę lub umowę zlecenie (za co najmniej minimalne wynagrodzenie!) lub jest już emerytem. Ale w takim przypadku musi płacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

    Dziękuję za uwagę.

  8. Lewica Ubezpieczenie zdrowotne jest dobrowolne dla osób, które nie są ubezpieczone w NFZ, tzn. nie pracują na umowę o pracę lub umowę zlecenie, nie studiują w trybie dziennym, nie prowadzą działalności gospodarczej, nie pobierają renty i emerytury bądź innych świadczeń z ZUS, nie są zarejestrowane w urzędzie pracy jako bezrobotni. Osoba nieubezpieczona może zawrzeć z NFZ umowę na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Mało kto o tym wiem, ale również dobrowolne ubezpieczenie emerytalno-rentowe można zawrzeć z ZUS-em.

  9. Lewica Ubezpieczenie zdrowotne jest dobrowolne dla osób, które nie są ubezpieczone w NFZ, tzn. nie pracują na umowę o pracę lub umowę zlecenie, nie studiują w trybie dziennym, nie prowadzą działalności gospodarczej, nie pobierają renty i emerytury bądź innych świadczeń z ZUS, nie są zarejestrowane w urzędzie pracy jako bezrobotni. Osoba nieubezpieczona może zawrzeć z NFZ umowę na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Dodam, że również dobrowolne ubezpieczenie emerytalno-rentowe można zawrzeć z ZUS-em.

  10. Autor nigdy nie prowadził działalności gospodarczej, ponieważ wypisuje bzdury o dobrowolnym ubezpieczeniu zdrowotnym.

    Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą musi płacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne (NFZ). Jeśli przedsiębiorca jednocześnie jest zatrudniony na umowę o pracę lub umowę zlecenie to składkę na ubezpieczenie zdrowotne zapłaci i z tytułu prowadzonej działalności i z tytułu zatrudnienia.

    Dobrowolne jest ubezpieczenie chorobowe (ZUS), ale tylko w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób zatrudnionych na umowę zlecenie. Pracownicy, czyli osoby zatrudnione na umowę o pracę podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu.

    Kiedy osoba prowadząca działalność gospodarczą nie musi płacić składek na ubezpieczenie społeczne (ZUS), tzn. obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe? Wtedy gdy jest już ubezpieczona z innego tytułu, np. jest zatrudniona na umowę o pracę lub umowę zlecenie (za co najmniej minimalne wynagrodzenie!) lub jest emerytem. Ale w takim przypadku musi płacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

    Reasumując, w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą obowiązkowy ZUS, czyli ubezpieczenie społeczne (składka emerytalna, rentowa, wypadkowa), ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wynosi w sumie 987,39 zł plus dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w wysokości 55,07 zł. Przedsiębiorca nie płaci za siebie składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, bo nie jest pracownikiem.

    W 2014 roku podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 3004,48 zł, zaś na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy 2247,60 zł (nie dotyczy osób rozpoczynających działalność gospodarczą, które przez pierwsze dwa lata mają prawo do preferencyjnych składek na ubezpieczenie społeczne i nie płacą składek na Fundusz Pracy)..

    Cytując autora… "Rzetelność jest cnotą".

    Dziękuję za uwagę.

  11. Autor nigdy nie prowadził działalności gospodarczej, ponieważ wypisuje bzdury o dobrowolnym ubezpieczeniu zdrowotnym.

    Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą musi płacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne (NFZ). Jeśli przedsiębiorca jednocześnie jest zatrudniony na umowę o pracę lub umowę zlecenie to składkę na ubezpieczenie zdrowotne zapłaci i z tytułu prowadzonej działalności i z tytułu zatrudnienia.

    Dobrowolne jest ubezpieczenie chorobowe (ZUS), ale tylko w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób zatrudnionych na umowę zlecenie. Pracownicy, czyli osoby zatrudnione na umowę o pracę podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu.

    Kiedy osoba prowadząca działalność gospodarczą nie musi płacić składek na ubezpieczenie społeczne (ZUS), tzn. obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe? Wtedy gdy jest już ubezpieczona z innego tytułu, np. jest zatrudniona na umowę o pracę lub umowę zlecenie (za co najmniej minimalne wynagrodzenie!) lub jest emerytem. Ale w takim przypadku musi płacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

    Reasumując, w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą obowiązkowy ZUS, czyli ubezpieczenie społeczne (składka emerytalna, rentowa, wypadkowa), ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wynosi w sumie 987,39 zł plus dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w wysokości 55,07 zł. Przedsiębiorca nie płaci za siebie składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, bo nie jest pracownikiem.

    W 2014 roku podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 3004,48 zł, zaś na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy 2247,60 zł (nie dotyczy osób rozpoczynających działalność gospodarczą, które przez pierwsze dwa lata mają prawo do preferencyjnych składek na ubezpieczenie społeczne i nie płacą składek na Fundusz Pracy)..

    Cytując autora… "Rzetelność jest cnotą".

    Dziękuję za uwagę.

  12. Zgadza się. Tekst zostanie poprawiony. Pragnę tylko zauważyć, że informacja o składkach odnosiła się tylko do składek społecznych. Niemniej posypuję głowę popiołem i obiecuję poprawę. /kociarz/

  13. Lewica

    Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych określa katalog grup osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Wśród nich znajdują się również osoby prowadzące działalność gospodarczą (art. 1-4, art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. z 2007 Nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

    Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osoby te zobowiązane są do samodzielnego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Dodać należy, że opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne to obowiązek ustawowy, nałożony przez ustawodawcę wyłącznie na osobę zobowiązaną.

    Brak opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez osobę zobowiązaną mocą ustawy do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, stanowi zatem naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak opłacania składek rodzi również odpowiedzialność administracyjno-cywilną, bowiem na takie osoby mogą być nałożone dodatkowe opłaty oraz odsetki liczone od powstałych zaległości składkowych.

    W przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą obowiązek dopilnowania prawidłowości opłacania składek na ubezpieczenie społeczne spoczywa wyłącznie na tej osobie. Osoba taka nie może uchylić się od ustawowego obowiązku osobistego opłacania składek lub swoją odpowiedzialność za brak opłacania składek przenieść na osoby najbliższe.

  14. Lewica

    Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych precyzuje również, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych; twórcę i artystę lub osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, lub wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej albo osobę prowadzącą niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty (art. 8 ust 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

    Dodatkowo należy pokreślić, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu ? od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (art. 13 pkt 4).

    Zgodnie z art. 23 ust. 1 ?od nie opłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. ? Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.)?.

    ?W razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości, zakład może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek. Od decyzji w sprawie wymierzenia dodatkowej opłaty przysługuje odwołanie do sądu?.

    Ponadto, ?składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej ?należnościami z tytułu składek?, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

    Należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji przed innymi wierzytelnościami, z wyjątkiem kosztów egzekucyjnych, należności za pracę, należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, jak również kosztów ostatniej choroby i kosztów pogrzebu dłużnika, w wysokości odpowiadającej miejscowym zwyczajom? (art. 24 ust. 1-3).

  15. Lewica

    Ten sam przepis reguluje także kwestie przedawnienia. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Nie ulegają jednak przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

    Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata.

    Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo do występowania z wnioskiem o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości dłużnika zalegającego z opłatą należności z tytułu składek. Wystawione przez ZUS dokumenty stwierdzające istnienie należności z tytułu składek oraz jej wysokość są podstawą wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego. Jeżeli nieruchomość nie posiada księgi wieczystej, zabezpieczenie jest dokonywane przez złożenie tych dokumentów do zbioru dokumentów.

    Dla zabezpieczenia należności z tytułu składek ZUS-owi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika. Podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest doręczona decyzja o określeniu wysokości należności z tytułu składek. Przedmiotem hipoteki przymusowej może być: nieruchomość lub część ułamkowa nieruchomości, jeżeli stanowi udział dłużnika, nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej (prawo do lokalu mieszkalnego w domu budowanym przez spółdzielnię mieszkaniową w celu przeniesienia jego własności na członka spółdzielni).

    Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek osoby zobowiązanej, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku, lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ? Ordynacja podatkowa, gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym lub gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, oraz gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

    Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Każdorazowo o umorzeniu składek decyduje Zakład Ubezpieczeń Społecznych po uwzględnieniu przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (podstawa prawna: art. 28).

    Zgodnie z art. 29: ?ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Odroczenie terminu płatności może dotyczyć jedynie należności finansowanej przez płatnika składek. Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. Od składek, które rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę począwszy od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie tych ulg.

    Jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie ustalonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rat, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na zasadach określonych w ustawie ? Ordynacja podatkowa?.

    Reasumując, osoba prowadząca działalność gospodarczą nie jest w chwili obecnej ubezwłasnowolniona, poniesie więc pełną osobistą odpowiedzialność za wszelkie zadłużenia powstałe wobec ZUS-u z tytułu braku terminowego opłacania składek.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ