UDOSTĘPNIJ

Witam serdecznie czytelników. Tym razem, podzielę się z wami moją wiedzą i przemyśleniami odnośnie doktryny nazywanej liberalizmem. Na początku wypadałoby wyjaśnić pokrótce czym on w ogóle jest.

Początków liberalizmu można upatrywać już w starożytności (Marek Aureliusz), lecz uformowanie jednolitego kształtu tej doktryny zawdzięczamy Johnowi Locke ? angielskiemu myślicielowi żyjącemu w XVII wieku. Kładł on nacisk na zwiększenie swobód jednostki i ograniczenie władzy centralnej. Po raz pierwszy zrealizowano część tych założeń po angielskiej wojnie domowej króla z parlamentem i ?Aksamitnej Rewolucji?, gdy zdecydowano się na model monarchii konstytucyjnej ograniczającej zapędy suwerena. Dalsze formowanie nastąpiło w Stanach Zjednoczonych ? których ustrój został oparty na innowacyjnym modelu republikańskim w duchu szerokich swobód obywatelskich oraz we Francji po Wielkiej Rewolucji, gdzie wykształcił się specyficzny model liberalizmu, zupełnie odmienny od dwóch powyższych.

Początkowo należałoby wymienić cechy wspólne myśli liberalnej, lecz zasadniczo występuje jedna nadrzędna: dążenie do jak największej szeroko pojętej wolności człowieka. Podział między odłamami jest spowodowany różnymi receptami na dokonanie tego celu i odmiennym rozumieniem słowa ?wolność?. Liberalizm jest nurtem konkurencyjnym w stosunku do konserwatyzmu i doktryn lewicowych, jednakże paradoksalnie najpopularniejsze w obecnym życiu politycznym są ?hybrydy? tych idei, które szerzej zaprezentuję poniżej.

Neoliberalizm jest doktryną, która wyewoluowała z klasycznego konserwatywnego-liberalizmu (liberalizmu angielskiego) występującego w przeszłości w Anglii i USA, przed Wielkim Kryzysem lat 30. XX wieku. Znany nieco starszym czytelnikom pod nazwą Reaganomiki i Thatcheryzmu. Jest to połączenie dwóch idei ? konserwatyzmu w sferze światopoglądowej- i liberalizmu ekonomicznego (to swoisty skrót myślowy, gdyż obecny liberalizm gospodarczy wygląda odmiennie niż w XIX wieku. Szersze ujęcie tej tematyki jest ujęte w moim poprzednim artykule. http://pikio.pl/trzecia-droga-czym-tak-naprawde-jest/) W kwestii założeń ideowych przypomina jednak swoją starszą wersję. Podstawowym warunkiem jest maksyma, że wolność jednego człowieka kończy się tam, gdzie zaczyna wolność drugiego. Gospodarka charakteryzuje się niemalże brakiem ingerencji państwa, które w celu przeciwdziałania inflacji, aktywnie zajmuje się jedynie polityką monetarną. Ponadto występują niskie podatki i w związku z tym również skromna pomoc socjalna. Z kolei, w kwestii światopoglądowej neoliberalizm cechuje się duchem konserwatywnym, co znacząco odróżnia go od niżej wymienionego odłamu. Wolność, która jest główną wartością tej idei, musi się opierać na zasadach moralnych (w naszym wypadku chrześcijańskich ze względu na tradycje kulturowe), gdyż bez nich ulegnie wypaczeniu i zatarciu (?A nie mówiłem? R.Gwiazdowski )) Protoplastami konserwatywnego liberalizmu byli: John Locke, Edmund Burke, Alexis de Toqueville i Adam Smith. Głównymi ideologami nowoczesnej koncepcji byli Frederick von Hayek i Milton Friedman, zaś w Polsce w duchu neoliberalizmu dokonał transformacji ustrojowej Leszek Balcerowicz (niestety, niezwykle nieudolnie ? szczegóły Patologia Transformacji W.Kieżun). Ponadto znanymi zwolennikami tej idei byli: Władysław Wilczek i Stefan Kisielewski, w połączeniu z Nacjonalizmem (aspekt gospodarczy): A.Heydel, E.Taylor, R.Rybarski a z obecnie żyjących Janusz Korwin Mikke (w specyficzny, nieco karykaturalny sposób, ale zawsze), czołowi przedstawiciele amerykańskich republikanów, czy Ron Paul (ma on jednakże też sympatie libertariańskie).

Socjalliberalizm to doktryna, która posiada swoje korzenie w Wielkiej Rewolucji Francuskiej i jest zasadniczo kontynuatorką jej wartości. Najbardziej jaskrawymi przykładami występowania tej ideologii są Francja i Szwecja, zaś potężne wpływy doktryny można zauważyć w całej zachodniej Europie i Ameryce Północnej. Początkowo, została dość szybko stłumiona we Francji na rzecz Nacjonalizmu Napoleońskiego zaś jej wpływy zostały zahamowane na kolejne 100 lat, lecz z pewnymi wyjątkami (Wiosna Ludów). Na jej podstawie powstała zbrodnicza ideologia komunistyczna. Początków współczesnego socjalliberalizmu należy upatrywać w New Dealu Franklina Delano Roosevelta, oraz rozwoju Szwecji w trakcie Wielkiego Kryzysu lat 30 XX wieku. Momentem przełomowym w popularyzacji socjalliberalizmu była rewolucja kulturalna w Stanach Zjednoczonych (wojna w Wietnamie) i zachodniej Europie (rok 1968 na uczelniach). W przeciwieństwie do neoliberalizmu, socjalliberalizm charakteryzuje się mocno socjalnym i niejednolitym spojrzeniem na gospodarkę i kwestie społeczne Kwestią sporną jest wielkość zaangażowania państwa w gospodarkę (Etatyzm http://pikio.pl/trzecia-droga-czym-tak-naprawde-jest/). Liberalizm przejawia się w zakresie światopoglądowym. Socjalliberalizm należy rozumieć jako ideologię nastawioną na wolność, ale nie uwzględniająca moralności wynikającej z tradycji, kultury i religii, a wręcz zwalczająca ją. W konsekwencji moralność zastępuje pragnienie szeroko rozumianej ?sprawiedliwości społecznej? i wolności, której zrealizowanie jest dozwolone w myśl zasady ?cel uświęca środki?. Często ideologia ta przybiera agresywną formę walki z ograniczeniami absolutnej wolności, prowadząc do działań anarchizujących. Środowiska socjalliberalne ze względu na negację panujących odwiecznie zasad kulturowych i traktowanie ich jako ?przeszkody? wolności, często prowadzą do sytuacji zwanej ?dyktaturą mniejszości?, gdzie grupy wpływów pod pozorem walki z dyskryminacją forsują swoje cele. Znanymi propagatorami byli Naomi Klein, Leonard Tobhouse. Tą ideologią są ponadto przesiąknięte kadry Unii Europejskiej. Na polskiej scenie politycznej powyższe poglądy prezentuje Janusz Palikot oraz jego ruch i część środowiska Sojuszu Lewicy Demokratycznej z Joanną Senyszyn na czele. Bardziej znani promotorzy doktryny to dziś: Magdalena Środa, Jan Hartman (Polska), Jeffrey Sachs, George Soros (liberalizm światopoglądowo-gospodarczy), Herbert Marcuse, Daniel Cohn-Bendit, Martin Luther King, Franklin Delano Roosevelt.

Neoliberalizm i Konserwatywny liberalizm postanowiłem ująć pod jedną nazwą, ze względu na różnice niemalże kosmetyczne występujące między tymi dwoma nurtami.

Ordoliberalizm postanowiłem zaliczyć do koncepcji trzeciodrogowych ze względu na jego praktyczne oblicze. (http://pikio.pl/trzecia-droga-czym-tak-naprawde-jest/)

Libertarianizm jest według mnie na tyle skrajną doktryną i posiadającą tyle odmian, że właściwszym byłoby opisanie go w innym artykule.

Liberalizm posiada jeszcze wiele innych odmian jednakże, dla przejrzystości tekstu, nie zdecydowałem się na ich szersze przedstawienie w tym artykule.